Vermoeidheid is een klacht die vaak door kankerpatiënten wordt aangegeven tijdens en na de behandeling van kanker. Het is naast pijn een van de lastigste klachten om te hebben omdat het grote gevolgen heeft voor het dagelijks leven.

Vermoeidheid lang na de curatieve behandeling heeft nog niet zo heel lang aandacht gekregen. Juist omdat er in de meeste gevallen geen lichamelijke aanknopingspunten zijn, kan de arts vaak geen oplossing bieden. Onderzoek wijst uit dat vermoeidheid lang na de behandeling van kanker voor tenminste 30% een chronisch karakter krijgt en grote gevolgen heeft voor de kwaliteit van leven. Uit Nijmeegs onderzoek blijkt dat verschillende factoren een rol kunnen spelen bij vermoeidheid lang na de behandeling van kanker. Beïnvloeding van deze factoren kan leiden tot vermindering van de vermoeidheid.

Bij Begeleiding bij Kanker kunt u begeleiding krijgen over de vermoeidheid die ervaren wordt na de behandeling van kanker waarbij alle lichamelijke aanknopingspunten zijn uitgesloten. Er worden ook dingen besproken die men tijdens en vlak na de behandeling tegen kunnen komen. Door meer grip te krijgen op de vermoeidheid en te weten wat er aan de vermoeidheid te doen is kan er weer kwaliteit en vitaliteit toegevoegd worden aan het leven en dat is heel wat waard.

Er zijn een aantal factoren die de vermoeidheid in stand houden en een daarvan is een verstoring het activiteitenpatroon. Bij te weinig activiteiten gaat de conditie alleen maar verder achteruit, waardoor je in een neerwaarts spiraal terecht komt. Je bent te moe om wat te doen en hebt gewoon geen fut meer om wat te ondernemen. En als er dan op een goed moment wel veel energie is, word deze vaak overmatig gebruikt en moet er weer van hersteld worden. Een betere verdeling van activiteit en rust zou dan meer helpend zijn. Maar soms is men zo blij met de energie dat men ook wel eens te lang daarin doorgaat, met alle gevolgen van dien.

Ook kan het waak- en slaapritme ontregeld zijn. Dat als men ‘s nachts niet voldoende slaapt, er overdag geslapen wordt en zo de rollen worden omgedraaid. Het beste is dan om zo min mogelijk overdag te slapen, ook al ben je nog zo moe. Mocht dit toch gebeuren, slaap dan niet te lang en houd het op een 30 minuten tot een uur. En vermijd zoveel mogelijk koffie en alcohol voor de nacht. Want dat heeft ook een grote invloed op de nachtrust.

Angst voor terugkeer van de kanker speelt ook een grote rol bij het verlagen van het energieniveau. Het zorgt voor veel zorgen en piekeren, waarbij de meest nare gedachten voorbij kunnen komen. Dit is meestal als je in bed ligt als alle  afleidingen weg zijn. Door deze angstgedachte worden de bijbehorende stresshormonen aangemaakt die zorgen dat je in een parate alerte toestand terecht komt die je geheid wakker zullen houden, of in ieder geval moeilijk in slaap zullen brengen. Doordat de stresshormonen niet altijd gebruikt worden waarvoor ze bedoelt zijn: actie, blijven ze opgeslagen in de spieren en zorgen ze daardoor weer voor vermoeidheid. Dit is ook waardoor we ons altijd zo fris en fit voelen naar het sporten. Want dan zijn die stoffen opgebruikt.

De volgende oorzaak voor instandhouding van vermoeidheid na kanker is dat de mensen die tijdens en vlak na de behandeling vaak alle begrip en medeleven krijgen vanuit hun omgeving. Bijvoorbeeld van hun naasten en collega’s. Maar velen vinden dat het na een jaar maar eens afgelopen moet zijn met die treurigheid. Vaak is dit omdat ze er zelf liever niet meer mee geconfronteerd willen worden en het leven ‘gewoon’ weer verder hoort te gaan. Terwijl het voor diegene die al die ellende achter de rug heeft, pas nu het besef komt van wat hem of haar allemaal overkomen is. Dit onbegrip en gemis aan empathie is alles behalve steunend en kan er voor zorgen dat de terugkeer naar de werkvloer ernstig bemoeilijkt wordt en dat iemand in een isolement terecht komt.

Het grootste deel van de mensen die de diagnose kanker te horen hebben gekregen en daarna een behandeltraject in gaat, komen direct in een staat van overleving van rug recht, tanden op elkaar en er voor gaan. Voor de meeste, heftige emoties is op dat moment geen tijd en ruimte voor. Vaak zitten ze volledig in de vechtmodus om het allemaal maar te kunnen doorstaan. Want hoe snel je ook naar huis mag na een operatie, het grootste deel van het lichamelijk herstel vind thuis plaats en dan heb ik het nog niet eens over de chemokuren en bestralingen die wel weken of zelfs maanden kunnen duren.

En dan komt ook nog het psychische em emotionele verwerking erbij waar je je niet op kunt voorbereiden. Logisch dat als dit achter de rug is je in een grote dip terecht kunt komen, het bekende zwarte gat. Alle lieve aandacht en steun die altijd in alle ziekenhuizen kunt krijgen vallen ineens weg. Sommige mensen uit je omgeving die denken dat het nu achter de rug is, dus hoeven we het er niet meer over te hebben. Terwijl jijzelf een grote kans hebt om nog in die overlevingsmodus te zitten terwijl dat niet meer hoeft. Want wat gebeurt er als je daar mee stopt? Want dan gaat het besef pas komen, van wat jou nu allemaal is overkomen. En lang niet iedereen verteld je hoe je dat het beste kunt doen. Je wordt weer losgelaten en mag het zelf gaan doen en mag je het gaan verwerken. Maar hoe dan?

In de meeste gevallen hebben mensen wel eens iets verwerkt in hun leven, maar niet altijd zoiets heftigs als het hebben van kanker en de behandeling daarvan. Vele zien tegen de verwerking van hebben gehad van kanker op omdat het heftige emoties op kan roepen. Hoe kan je je lichaam weer vertrouwen? Hoe pak ik mijn leven weer op? En nog meer andere vragen die niet meteen te beantwoorden zijn. Maar als er niet naar gekeken wordt, kan dit leiden tot ernstige vermoeidheid. Want het tegenhouden van emoties, van boosheid, pijn en verdriet e.d. is net als een ballon onder water proberen te houden. Dat kost bergen energie. Energie die je ook anders zou kunnen gebruiken. De een lukt dit zelf en de ander kan daar ondersteuning en hulp bij gebruiken. Begeleiding bij kanker kan je helpen daar naar te kijken in jouw eigen tempo om het stap voor stap zelf te leren. Want het is fijn om je weer fit en helder te voelen om weer deel te kunnen nemen aan het leven en weer dingen te kunnen doen om van te genieten.