Wat we ook kwijtraken we gaan allemaal verschillende stadia door voordat we het geaccepteerd hebben en hoe groter de waarde des te groter de last die het met zich meebrengt. Bij kanker is dat ontzettend veel. Vlak nadat je de diagnose te horen hebt gekregen schieten de meeste mensen in de ontkenning. Dit komt omdat als iets te groot is je brein het gaat filteren. Je ontkent het omdat het gewoon to much is om aan te kunnen en om je staande te houden komt het niet helemaal binnen. Het is een beschermingsmechanisme die in werking treedt om het aan te kunnen en je de kans geeft om het in fases tot je te laten nemen. Iedereen doet dit. Of je nu al je pasjes verliest of je auto is gestolen of je vertrouwde leven kwijtraakt zoals die was van voor de diagnose. Het kan niet waar zijn, ik zit in de verkeerde film, het gaat niet over mij. Ze hebben de onderzoeken niet goed gedaan of verwisseld met iemand anders. Allemaal reacties die duiden op ontkenning en dat is een hele normale menselijke reactie.

Als je het toelaat krijg je van de natuur de energie om de bedreiging aan te gaan. Energie die zich eerst uiten in angst of boosheid. Dat is voor tijdelijk prima, maar als je daar in blijft gooi je de energie weg en gebruik je het op een ineffectieve manier. Want angst, paniek en boosheid is heel veel energie die je ook anders kunt gebruiken. Die energie is ook bedoelt om je te redden uit bedreigende situaties. Want onder angst zit altijd hoop. Hoop om er uit te komen, want anders treedt het overlevingsmechanisme niet in werking. Dit mechanisme is ook bedoelt om in actie te komen, iets te gaan doen, scherp en alert te worden om te kijken hoe je eruit kunt komen. Mensen die in de put gaan zitten, zijn moeilijker tot actie te komen en raken daardoor juist verder in de problemen. Zij voelen zich vaak slachtoffer en daardoor machteloos. De mensen die wel tot actie komen, zijn degene die de minste klachten ervaren, want zij hebben het gevoel weer ergens controle over te hebben. Al is het alleen maar eerst het idee. Dit geld voor trauma’s en ook voor als je net de diagnose kanker hebt gekregen. Dat is tenslotte ook een trauma.

Na de ontkenning, als het beetje voor beetje door gedrongen is en beseft waar je nu werkelijk staat, komt de energie vrij om in beweging te komen. Als dan het verdriet de ruimte krijgt ga je beseffen wat er op het spel staat en wat je te verliezen hebt. En dat is met de diagnose kanker heel veel. Je oude vertrouwde leven is niet meer. Je toekomst die je je voor had gesteld is helemaal weg. Je relatie met je partner en je kinderen is totaal verandert (als je die al hebt). Het is ook heel normaal om verdriet te voelen om wat je verliest of dreigt te verliezen.

Verdriet heeft ook een reinigend effect. Het is bekend dat als verdriet de ruimte krijgt je meer tot acceptatie en aanvaarding komt. De tranen maken de oude manier van kijken schoon en je kijkt daarna weer een nieuwe wereld in. Als je dan, hoe moeilijk dat ook is, de situatie gaat accepteren zoals die is, ga je nieuwe zingeving ervaren. Je gaat op een nieuwe manier naar het leven kijken. Je gaat steeds meer de kleine dingen zien waar je voorheen aan voorbij was gegaan. Relaties verbreken of worden juist dieper en intenser en je gaat dingen op een hele andere manier waarderen.

Accepteren wil overigens niet zeggen dat je het opgeeft. Het geeft simpelweg weer dat je kan zijn met wat er is en van daaruit weer verder kunt kijken wat je er mee wilt doen. Op deze manier kan je je toekomst weer een andere kleur gaan geven die andere perspectieven biedt. Dit zijn de fases waar iedereen doorheen gaat en ook jouw partner of kinderen als je die hebt. Die gaan ook door deze fases heen alleen in een ander tempo of het tegenovergestelde van hoe jij je voelt. Een andere dynamiek ontstaat in het gezin en de onderlinge balansen komen onder druk te staan. In die disbalans ontstaan er problemen.

Alleen al kennis van deze fasen kan meer rust geven. Deze fases zijn niet lineair maar meer circulair en kan je van de een naar de ander schieten tot ze steeds minder nadrukkelijk aanwezig zullen zijn. Soms kan je in 1 fase blijven hangen en is het moeilijk om er in je eentje uit te komen. Dit is vaak een fase die altijd al moeilijk voor je is geweest, maar nu met de diagnose kanker extra naar de voorgrond komt zoals boosheid of verdriet. Zoek dan steun. Steun bij naasten of andere mensen die je vertrouwd of als dat niet voldoende is, zoek ondersteuning bij een professional.

Ook bij inloophuizen zijn capabele vrijwilligers die getraind zijn om je te helpen door deze fases heen te bewegen. En als je daar uiteindelijk doorheen bent geef je weer betekenis aam je leven en kun je daarmee zingeving ervaren aan jouw bestaan want je bent veel meer dan de ziekte!

Purmerend, september 2018